Kara Delik Nedir? Kara Delik Nasıl Oluşur?

Kara Delik Nedir?

Kara delik, uzayda ışığın bile kaçamayacağı kadar güçlü bir yer çekimine sahip bölgedir. Bu kuvvetli çekimin sebebi ise içindeki maddelerin inanılmaz derecede sıkışmış olmasıdır.

Böyle bir çekimin nasıl oluştuğunu merak edebilirsiniz, kara deliklerin çoğu kaynaklarını tüketmiş devasa yıldızların yer çekimleri nedeni ile içlerine doğru çökmeleri sonucu meydana gelirler, güneşimizden kat kat büyük bir yıldızın kendi yer çekimine karşı koyamayıp büzüldüğünü düşünün, içeriğindeki maddeler o kadar sıkışır ki daha büyük bir yer çekimi oluşur ve ışık bile bu çekimden kaçamaz.

Kara Delik Nasıl Görülür?

Bildiğiniz gibi etrafımızdaki her nesneyi üzerinden yansıttığı ışık ile görürüz, peki bilim adamları ışığı çekiminden dolayı yansıtmayan ve içinde hapseden bir kara deliği nasıl bulmuş olabilirler? Aslında çok zor değil, bir nesne varlığını bir çok şekilde belli eder, tıpkı rüzgar gibi, hava molekülleri de ışığı yansıtamadıklarından görünmezler ama biz rüzgarın varlığını ağaçların yapraklarını sallamasıyla fark edebiliriz.

Kara deliklerde de durum aynıdır, kendilerini göremesek bile arkalarında hareket eden yıldızların bir anda kaybolmalarından yerlerini tespit edebiliriz, tabi kara deliklerin tespiti için bir çok gelişmiş analiz cihazı da bulunmakta. Dolayısıyla kara delikler gözlem aletleri ile henüz keşfedilmemiş olsalar da, uzayda meydana getirdikleri etkiler ve değişimlerle varlıkları kanıtlanmıştır.

Kara Deliklerin Boyutları

Kara delikler tıpkı uzaydaki bir çok cisim gibi farklı boyutlarda olabilirler. Teorilere göre bir kara delik tek bir atom boyunda bile olabilir, tabi buna rağmen ağırlığı bir dağdan daha fazla olur. Kara delikler boyutlarına ve kütlelerine göre 3 türe ayrılırlar:

  • İlksel (Primordial) Kara Delikler:

Big Bang olarak bilinen patlamadan hemen sonra oluşan tiplerdir ve boyutları atom boyutu kadar bile olabilir. İlk patlama döneminde şekillendiklerinden İlksel (Primordial) adını taşırlar.

  • Yıldızsal (Stellar) Kara Delikler:

Enerjisini kaybetmiş ve içine doğru çöken yıldızların kalıntıları olarak bilinirler, bu içe çökme önce Süpernova ya sebep olur daha sonra ise yeterince büyük bir çekim oluşursa kara delik meydana gelir.

  • Dev Kara Delikler (Supermassive):

Bu tip kara delikler galaksilerin oluşma esnasında oluşurlar ve boyutları oluşan galaksinin boyutu ile orantılı olur, dolayısı ile güneşimizden milyonlarca kat daha büyük bir kütleye sahip olabilirler.

Kara Delik Ne Zaman Keşfedilmiştir?

Kara deliklerin varlığı ilk kez on sekizinci yüzyılın sonlarında söz konusu olmuştur. Newton Yasaları ile gözle görülemeyen bir yıldızın teorisi birleştirilerek İngiliz John Michell ve Fransız Pierre LaPlace tarafından ortaya konulmuştur.

Kara Delik Gezegenimizi Yok Edebilir mi?

Kara deliklerin varlığı çok korkutucu olsa da bilmemiz gereken şey kara deliklerin uzayda hızla dolaşıp gezegenleri yutmadıklarıdır. Bilinen çekim kuvveti kanunlarına uyduklarından öncelikle bizim saman yolumuzun yörüngesine girmesi gereklidir ki bu çok çok düşük bir ihtimaldir ve yakınlarımızda bu şansa sahip bir kara delik henüz bulunamamıştır.

Dünya Kara delik tarafından yutulursaAyrıca güneşin kütlesine sahip bir kara delik güneşimizi yutup yerini alsa bile gezegenimiz bu sefer kara deliğin etrafında dönmeye başlayacaktır (aynı kütle ve çekime sahip olduklarından). Kısacası dünyamızın bir kara delik tarafından yutulma ihtimali imkansıza yakın bir orandadır.

Güneşimiz de Bir Gün Kara Deliğe Dönüşebilir mi?

Hayır! Güneşimiz içine çökebilecek kadar büyük bir kütleye ve çekime sahip olmadığından bu mümkün değildir. Güneşimiz milyarlaca yıl sonra enerjisini tükettiğinde önce dev kırmızı yıldıza (red giant star) dönüşür daha sonra ise tüm kaynakları tükenince dış katmanını atıp “planetary nebula” olarak bilinen parlak bir gaz kütlesi haline gelir. Son olarak güneşten kalacak olan tek şey soğumakta olan bir “Beyaz Cüce” (white dwarf).

Kara Delik Nedir? Kara Delik Nasıl Oluşur?
4.6 Puan
Değerlendirme

loading...

İlişkili yazı

Yorum Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.